Fotografia portretowa: podstawy oświetlenia i pozowania

By Y. Miyajima Community Team

Dobre oświetlenie portretowe i pozowanie nie wymagają drogiego sprzętu ani skomplikowanych formuł. Chodzi o kontrolowanie kilku zmiennych: skąd pochodzi światło, jak miękkie lub twarde jest, jak odnosi się do twarzy fotografowanej osoby i jak ciało jest ułożone w kadrze. Opanuj te podstawy, a Twoje portrety będą wyglądać na przemyślane, a nie przypadkowe, niezależnie od tego, czy fotografujesz z dedykowaną lampą błyskową, przy oknie, czy po prostu w słońcu.

Zacznij od kierunku światła

Najważniejszą decyzją dotyczącą oświetlenia portretowego jest kierunek. Światło musi skądś pochodzić, a to „skądś” zmienia nastrój i kształt twarzy.

Światło przednie (źródło w pobliżu aparatu) spłaszcza rysy i minimalizuje teksturę. Jest bezpieczne i równomierne, ale często wygląda zwyczajnie.
Światło pod kątem 45 stopni (źródło z boku i nieco powyżej) to klasyczna pozycja portretowa. Rozświetla jedną stronę twarzy, drugą pozostawia w delikatnym cieniu i nadaje twarzy trójwymiarowości.
Światło boczne (90 stopni) tworzy silny kontrast i dramatyzm, ale może zbyt ostro podzielić twarz.
Podświetlenie (źródło za fotografowaną osobą) oddziela ją od tła i może wytworzyć obwódkę światła wokół włosów i ramion. Zazwyczaj będziesz musiał doświetlić twarz lub zastosować kompensację ekspozycji.

Przydatny nawyk: zanim podniesiesz aparat, spójrz na twarz fotografowanej osoby i zastanów się, gdzie znajduje się najjaśniejszy punkt i gdzie pada cień. To powie Ci, co robi światło.

Miękkie kontra twarde światło

Miękkość zależy od pozornej wielkości źródła światła w stosunku do obiektu, a nie od jego mocy.

Duże źródło znajdujące się blisko obiektu — duże okno, softbox, zachmurzone niebo — „otula” twarz i powoduje łagodne przejścia między światłem a cieniem. Jest to korzystne dla większości ludzi, ponieważ wygładza teksturę skóry i zmiękcza linie.

Małe lub odległe źródło — bezpośrednie słońce, mała lampa błyskowa w aparacie, goła żarówka — wytwarza twarde światło z ostrymi krawędziami cieni. Twarde światło nie jest „złe”; jest odważne i graficzne. Wymaga po prostu większej staranności, ponieważ każda skaza i każda krawędź cienia są uwydatnione.

Aby zmiękczyć światło, przesuń je bliżej lub powiększ. Aby je utwardzić, odsuń je dalej lub zmniejsz. To cała zasada.

Typowe wzorce oświetlenia, które warto znać

Nie musisz zapamiętywać dziesiątek ustawień, ale kilka nazwanych wzorów pomoże Ci świadomie rozmieścić światło.

Oświetlenie pętlowe (Loop lighting): światło znajduje się pod kątem około 45 stopni od osi i nieco powyżej poziomu oczu, rzucając niewielki cień z nosa, który zakręca w kierunku policzka. Jest to najbardziej uniwersalny i wybaczający wzór.
Oświetlenie Rembrandta: światło jest wyżej i bardziej z boku, tworząc mały trójkąt światła na zacienionym policzku. Jest bardziej nastrojowe i dobrze sprawdza się przy twarzach o wyrazistym charakterze.
Oświetlenie rozdzielone (Split lighting): światło pada pod kątem 90 stopni, oświetlając dokładnie połowę twarzy. Dramatyczne, najlepiej używać go oszczędnie.
Oświetlenie motylkowe (Butterfly lighting): światło znajduje się bezpośrednio z przodu i powyżej, rzucając symetryczny cień pod nosem. Schlebia wielu twarzom, ale może podkreślać cienie pod oczami.

Niezależnie od wyboru, domyślnie ustawiaj światło nieco powyżej poziomu oczu. Światło z dołu wygląda nienaturalnie, a światło padające bezpośrednio z góry tworzy głębokie cienie w oczodołach.

Pozowanie: ustaw ciało pod kątem, nie tylko twarz

Początkujący często kierują fotografowaną osobę prosto w stronę aparatu, a następnie proszą ją, aby odwróciła głowę. Daje to sztywny, płaski efekt. Zamiast tego buduj pozę od ciała na zewnątrz.

Obróć ramiona modela o około 30 do 45 stopni od aparatu, a następnie poproś go, aby odwrócił twarz z powrotem w stronę obiektywu. Tworzy to naturalną przekątną w ciele i wyszczupla tułów. Od tego momentu:

Ciężar na tylnej stopie przy lekko ugiętym przednim kolanie zapewnia zrelaksowaną, ustawioną pod kątem postawę.
Ręce powinny coś robić — opierać się na biodrze, trzymać kołnierz, być włożone do kieszeni. Bezczynne ręce zwisające prosto w dół wyglądają niezręcznie.
Podbródek lekko wysunięty do przodu i skierowany w dół definiuje linię szczęki i pozwala uniknąć „podwójnego podbródka”, który pojawia się, gdy podbródek unosi się i cofa.
Oczy powinny patrzeć w obiektyw, aby nawiązać kontakt, lub tuż obok niego, aby uzyskać bardziej naturalny, niepozowany efekt.

Podawaj wskazówki prostym językiem („obróć lewe ramię w moją stronę, a potem spójrz w obiektyw”), a nie terminami technicznymi.

Praca z fotografowaną osobą

Większość ludzi nie jest modelami i będzie czuła się skrępowana. Twoim zadaniem jest zredukowanie tego napięcia.

Rozmawiaj podczas robienia zdjęć. Podawaj drobne, konkretne korekty pojedynczo, a nie w formie listy. Zrób kilka klatek, pokaż im udane zdjęcie, jeśli poproszą, i dbaj o spokojną atmosferę. Ruch pomaga: poproś ich, aby przenieśli ciężar ciała, zrobili krok lub odwrócili się i spojrzeli wstecz. Statyczne pozy szybko stają się nużące, a kadry pomiędzy pozami są często tymi najlepszymi.

Prosta konfiguracja na start

Jeśli nie masz pewności, od czego zacząć, spróbuj tego: umieść obiekt w pobliżu dużego okna, pod kątem 45 stopni do niego, z oknem nieco powyżej poziomu oczu i z jednej strony. Odwróć jego ciało od aparatu, a twarz skieruj z powrotem w Twoją stronę.

Stań tak, aby okno znajdowało się pod kątem około 45 stopni w stosunku do Twojej pozycji. Zmierz światło dla oświetlonej strony twarzy i pozwól, aby strona w cieniu pozostała nieoświetlona. Ta jedna konfiguracja nauczy Cię więcej o świetle niż jakikolwiek sprzęt.

Opanuj kierunek, miękkość i kąt ustawienia ciała, a będziesz w stanie stworzyć mocny portret niemal wszędzie.